Włącz magię

Wiele dzieje się na oświetleniowym froncie – oto krótkie podsumowanie sytuacji w tej dziedzinie sztuki

W dzisiejszych czasach włączamy światło nie tylko po to, aby widzieć. Robimy to niemal w równym stopniu po to, by wykreować wizualny efekt i nadać pomieszczeniuwyjątkowycharakter,byćmożestworzyć ciepły nastrój, na który reagują nasze zmysły i umysł. Ludzie teatru zawsze zdawali sobie sprawę z tego, jakie magiczne efekty można wyczarować przez oświetlenie. Scenografowie i technicy oświetlenia wiedzą, jak skąpać pomieszczenie w wieczornym świetle lub sprawić, by wydawało się ono tak małe jak wnętrze szafy, czy ogromne jak sala balowa. Profesjonalni projektanci wnętrz mogą nauczyć się czegoś od teatru – zwłaszcza teraz, gdy zakres możliwości eksperymentowania wzrósł ogromnie w porównaniu z przeszłością. W przypadku tradycyjnych żarówek i świetlówek nie jest łatwo ukryć źródło światła, przyciemnić je lub zróżnicować charakter. Techniczne innowacje na rynku oświetleniowym rozszerzyły możliwości usytuowania i wyglądu lamp oraz wiązek świetlnych.

Światowi liderzy rozwoju techniki oświetleniowej, firmy Philips i Osram, prowadzą szeroko zakrojone badania w tej dziedzinie, tworząc podstawę projektowania sprzętu dopasowanego do indywidualnych potrzeb. Przez wiele lat przemysł oświetleniowy próbował przekonać architektów i projektantówwnętrz,by korzystali z oświetlenia w sposób tak naturalny – i zarazem konkurencyjny – jak przy doborze schematów kolorystycznych, czy elementów wyposażenia wnętrza. I sukces jest już bardzo blisko.

W ostatnich latach największy wysiłek włożono w optymalizację wykorzystania energii (energooszczędne lampy i świetlówki typu T5 ograniczają zużycie energii na oprawę oświetleniową). Jednak w efekcie debaty o zmianach klimatycznych oczekiwania co do
oszczędności energii w sektorze oświetleniowym są jeszcze wyższe, tworząc dodatkowe wyzwania dla przemysłu w przyszłości. A co się dzieje obecnie? Rozwój przebiega na wielu płaszczyznach.

Mówimy tu o zintegrowanym oświetleniu oznaczającym wnęki, otwory, szczeliny lub kolumny, które świecą, zamiast być oświetlanymi. Instalacja sufitowa Ingo Mauera „Schlitz Up” przywołuje przestrzenne obrazy olejne Lucio Fontany. Następnie mamy „Dulcyneę” projektu Mimmo Paladino – 2- metrową figurę przypominającą człowieka w luźnej szacie, oraz „Cadmo vetro” zaprojektowane ze stali i dmuchanego szkła przez Karima Rashida dlaArtemide. To jednocześnie ilustruje inny trend, mianowicie podwójne instalacje łączące halogeny z żarówkami energooszczędnymi. Czasami halogen jest połączony ze świetlówkami w jednym i tym samym produkcie. Gdzie indziej widzimy halogeny i diody, jak w „Riccio” Fabiana, zaprojektowanym przez DesignZagato.

Gdy trzeba zoptymalizować wydajność energetyczną, użytkownicy optują za nowoczesnymi świetlówkami, lampami energooszczędnymi, małymi jarzeniówkami
typu metalowy halogen, no i w nie mniejszym stopniu za diodami, których popularność rośnie zarówno we wnętrzach prywatnych, jak i publicznych. Pozwalają one zmniejszyć rozmiary lampy, są energooszczędne, mają długi czas działania, nie emitują ciepła, a mimo to dają dużo światła. Ponieważ źródło światła nie nagrzewa się, mogą być stosowane z materiałami wrażliwymi na temperaturę, mogą być owijane w tekstylia lub łączone z różnymi rodzajami plastiku.

Występuje też kilka kierunków w projektowaniu oświetlenia – ukierunkowanie na formy bardziej rzeźbiarskie, ale także o bardziej kompaktowych wymiarach – wszystkie warianty wykorzystują najnowsze rozwiązania techniczne. Te pomniejszone mają szczególne zastosowanie w biurach. Prezentujemy tu przykłady, które łączą maksymalną elastyczność z minimalnym zużyciem materiału i starannie wyrażoną formą. Tematami pozostałych instalacji (lampy biurkowe i wiszące) są różne formy żartobliwe („Leti”
zaprojektowana przez Mateo Ragni), zaskakujące (Flos „Skygarden” projektu Marcela Wandersa), czasami powodujące spektakularny wstrząs („Hungry” projektu Alego Siahvoshi, wyprodukowana przez Fabian) lub zabawne („Nebula” zaprojektowana przez Jorisa Laarmana, wyprodukowana przez Flos oraz „Luster Lamp” zaprojektowana przez Joela Degermarka dla Moooi). Jak widać we wzornictwie oświetleniowm dzieje się dużo!